الشيخ فاضل اللنكراني
18
اصول فقه شيعه (فارسى)
بهمعناى حادثه است . 7 - غرض : مثل اينكه شما به منزل دوستتان مىرويد و مىگوييد : « جئتك لأمرٍ كذا » يعنى « جئتك لغرضِ كذا » . كلام مرحوم آخوند مرحوم آخوند ابتدا در مورد معناى هفتم « امر » مىفرمايد : در اينجا اشتباهى در كار است زيرا كسى كه مىخواهد بگويد « امر » بهمعناى غرض است ، قاعدتاً مىخواهد بگويد : ما مىتوانيم « امر » را برداشته و بهجاى آن كلمهء « غرض » را بگذاريم ، همانطور كه در معانى گذشته به اين صورت عمل مىشد . درحالىكه مسئله ، اينگونه نيست ، زيرا ما معناى « غرض » را از لام استفاده مىكنيم . اگر از ما در مورد معناى لام سؤال كنند مىگوييم : « اين لام ، لام غايت است » . لام غايت ، غرض و هدف را افاده مىدهد . بنابراين غرض ، از لام غايت استفاده مىشود . و مجرور لام - يعنى امر - يكى از مصاديق غرض است ، مثلًا اگر غرض اين باشد كه شما از دوست خودتان پولى قرض كنيد ، قرض كردن اين پول ، مجرور لام است و كلمهء « امر » بهمعناى پول قرض كردن است . البته نه اينكه « امر » بهمعناى پول قرض كردن باشد بلكه « امر » بهمعناى « شىء » است و با انضمام كلمهء « لام » فهميده مىشود كه اين « شىء » ، متعلّق غرض قرار گرفته است . و شىء متعلّق غرض ، همان پول قرض كردن است . در نتيجه ، غرض ، از لام استفاده مىشود و ارتباطى به امر ندارد و غرض اين است كه شما از رفيقتان پول قرض كنيد ، پس پول قرض كردن بهعنوان مصداق غرض مطرح است . و به تعبير مرحوم آخوند در اينجا اشتباه مفهوم به مصداق پيش آمده است . يعنى چون در اينجا ديدهاند « امر » بهعنوان مصداق غرض مطرح است ، اين مصداق را با مفهوم اشتباه كردهاند و خيال كردهاند در اينجا مفهوم « الغرض » - بهجاى مصداق - مطرح است .